KADINLARDA İDRAR TUTAMAMA

1 - Kadınlarda idrar kaçırma - idrar tutamama nedir bize açıklayabilir misiniz ?

İdrar kaçırma, kadın sağlığının en önemli sorunlarından biridir. İdrar kaçırma, normalde kontrol edilebilen bir faaliyet olan idrar yapmanın, kişinin isteği dışında gerçekleşmesi olarak tanımlanmaktadır. Bu durum kadınlarda belirgin sosyal ve hijyenik problemlere yol açmaktadır. Eğer hasta; öksürünce, hapşırınca, gülünce, ağır bir şey kaldırınca, yürürken perde çekerken hatta otururken idrar yapıyorsa ‘idrar kaçırma’ sorunu var demektir.

2- İdrar kaçırma hangi yaşlarda görülür? Yalnızca yaşlı kadınlarda ortaya çıkan bir durum mudur ?

İdrar kaçırma, oldukça yaygın ve ciddi bir sorundur. İdrar kaçırma her yaşta ortaya çıkabilir. 35 yaşın üstündeki her 5 kadından biri idrar kaçırma sorunu ile karşı karşıyadır. Çoğunlukla, ileri yaşlardaki hastalarda görülebilmektedir. 65 yaşından sonra ise hemen hemen her 3 kadından birinde bu sorun vardır.
Bu da çok yüksek bir rakamdır. Ancak bu sıklığa rağmen hastaların çok az bir kısmı doktora müracaat ediyor; çünkü utanıyorlar. Bunu kader olarak kabul ediyor, normal doğumun, menopozun ve yaşlılığın doğal bir sonucu olduğuna, bu sorunla birlikte yaşaması gerektiğine kendilerini inandırıyorlar.

Halbuki , kader değil çözümü olan bir hastalıktır .

3 - Kadınlarda idrar kaçırmanın nedenleri nelerdir?

İdrar kaçırmanın en sık nedenleri : yaşın ilerlemesi , zor ve fazla sayıda doğum yapma , gebelik , menopoz , aşırı kilo , genetik yatkınlık , önceden geçirilmiş rahim ameliyatları , kronik öksürük ( bronşit ) , kabızlık , tekrarlayan idrar torbası enfeksiyonlarıdır.

Sinir sistemindeki bozukluklara bağlı idrar kaçırmalar olabilir. Hastada sinir sistemini bozan Parkinson, Alzheimer ve kadınlarda daha sık görülen MS hastalığı, beyin kanaması veya travması geçirmiş olmak, omurilikte zedelenme gibi sorunlar ve hastalıklar varsa bunlar da idrar kaçırmaya neden olabilir.
 Bazen de hastanın kullandığı kalp ve tansiyon ilaçları idrar torbasının çalışma mekanizmasını bozabiliyor ve idrar kaçırmaya neden olabiliyor. İlaçlarda idrar kaçırmaya sebep olabilir veya kolaylaştırabilir. Bunlar arasında adele gevşeten ilaçlar, tansiyon düşürücü ilaçlar, idrar söktürücüler, sakinleştiriciler, depresyona karşı alınan ilaçlar, alerji ilaçları vb gibi ilaçlar yer alır.

Tabii, nedeni ne olursa olsun, idrar tutamamak son derece rahatsız edici bir durumdur.

4 - Kadınlarda idrar kaçırmanın farklı tipleri var mıdır ? Bunun tedavide önemi var mı ?

İdrar kaçırma birkaç değişik şekilde görülebilir:

Streste tipte idrar kaçırma olabilir. Bu tipteki idrar kaçırma, en sık yaptığımız günlük faaliyetler sırasında gerçekleşiyor. Hastalar gülünce, öksürünce, hapşırınca, yürürken, merdiven çıkarken, oturduğumuz yerden kalkarken, kahkaha atınca, spor yapaken idrar kaçırırlar. Kadınlardaki idrar kaçırmanın en sık görülen şeklidir.

Burada alt idrar yolu organlarını destekleyen pelvik taban kaslarının zayıflığı söz konusudur. Daha ziyade çok sayıda doğum, iri bebek doğurma, vakum ile doğurma , fazla kilolar, ailesel yatkınlık ve menopoz nedeniyle oluşmaktadır.

Sıkışma tipi (Urge) İdrar kaçırma.  En sık karşılaşılan ikinci tip idrar kaçırma şeklidir. Aniden ortaya çıkan ve ertelenemeyen şiddetli bir idrar yapma hissi (urgency) oluşur ve bu hissin bastırılamayıp idrarın kaçırılması söz konusudur. Hasta tuvalete yetiştiremeden idrarını kaçırır.

Bu tip idrar kaçıranlar bazen, evlerinin kapısını açana kadar idrarlarını tutamıyor ya da yağmur sesinden bile etkilenerek idrar kaçırabiliyor... Sıkışma tipi idrar kaçırma idrar torbasını kasan kasların torba tam dolmadan ve kendi istemimiz dışında aşırı kasılmasıyla oluşur. İdrar kesesi enfeksiyonları , idrar kesesindeki tümör , taş olması gibi durumlar da bu tip idrar kaçırmaya yol açar.
Karma (Mikst) Üriner İnkontinans dediğimiz her iki tip idrar kaçırmanın bir arada olduğu durumlar da vardır.

Taşma (Overflow) İnkontinansta mesane idrarın dolduğunu algılayamıyor; torba doluyor ve bir noktadan sonra taşıyor. Hasta damla damla idrarını kaçırıyor. Bu sorun da diyabet gibi metabolik, Multipl Skleroz , felçler gibi nörolojik hastalıklar ya da omurilik zedelenmesi sonucu oluşuyor.
Fonksiyonel ve Bilişsel İnkontinans dediğimiz durumda idrar kaçırma olabilir.  Romatizmal bir takım hastalıklar gibi hastanın hareket kısıtlılıklarına neden olan durumlarda idrar kaçırma görülebilir. Buna fonksiyonel inkontinans diyoruz.

Bilişsel inkontinans ise demanslı (bunaması olan) hastalar da sıktır ki bunlar ya tuvalete gitmeyi unuturlar ya da mesanelerinin dolduğunu fark edemezler.

Ekstraüretral İnkontinansta ise  Üretral çıkış dışındaki yerlerden idrar kaçağı vardır. Vezikovajinal, üreterovajinal ve üretrovajinal fistüller ve ektopik üreter gibi durumlarda görülür.

5 - İdrar kaçırma önemli hastalıkların ilk belirtisi olabilir mi ?

Bazı durumlarda idrar kaçırma şeker hastalığı , MS - Nörojen mesane gibi hastalıkların ilk belirtisi olabilir.

O yüzden kadınlar idrar kaçırıyorsa bunu ihmal etmemelidirler.

6 - İdrar kaçırma kadınların sosyal hayatını ne şekilde etkiliyor ? Psikolojik ve cinsel sorunlara yol açıyor mu ?

İdrar kaçırma bir sağlık sorunu olduğu gibi sosyal yaşamı kısıtlayan bir sorundur. Kadınlar genellikle idrar kaçırmayı kaderleri olarak kabul ediyor ve gizliyorlar. Önce utanıyorlar sonra da kendilerini toplumdan soyutluyorlar ve içlerine kapanıyorlar. Evinde oturduğu koltuğu, yatağı, giysilerini ıslattığı için ailesiyle kendisi arasında sorunlar yaşıyor.

Önceleri ped kullanarak durumunu idare eden kadın, zamanla önce uzak seyahatlere, sonra daha yakın ziyaretlere gitmekten vazgeçiyor. Dışarı çıktığında idrar kaçıracağı korkusuyla eve kapanıp kalıyor. Komşusuna bile gitmiyor, dostlarından uzaklaşıyor. Sosyal hayatı kalmıyor. Tüm bunlar hastada psikolojik sorunlara yol açıyor.

Aynı zamanda sürekli ped kullanmak ve hastanın üzerinde idrar kokusu oluşması da kadınları zor duruma sokar.

İdrar kaçırma, eşlerin cinsel hayatını da bozuyor. Çünkü ilişki esnasında hasta idrar kaçırabiliyor ve bu da hastada eşine karşı bir mahcubiyet duygusunun oluşmasına yol açıyor. Bunun sonucunda erkek de kadın da birbirleriyle birlikte olmaktan kaçınıyor. İlişkide bu tür problemler ortaya çıkınca, erkekte kadına karşı bir soğukluk duygusu baş gösteriyor.

7 - Kadınlarda idrar kaçırma sorunu nasıl tedavi edilir ?

Hastalığın tedavisinde önemli olan idrar kaçırmanın hangi tip olduğunu belirlemektir. Tipini belirledikten sonra, tedavi yöntemine karar veriyoruz.

İdrar kaçırma tedavisi egzersiz, hormonal tedavi, ilaç ve cerrahi tedaviyi içerir. Pek çok hastayı ilaç ve egzersiz tedavisiyle rahatlatma şansı vardır.

Bu nedenle kadınların hiçbir şekilde bundan çekinmeden utanmadan bunun bir rahatsızlık olduğunu bilerek bize başvurmalarını öneriyoruz.  

İdrar kaçırma ve sarkmada ilk yapılacak operasyon çok önemlidir. Eğer bu operasyon başarısız olursa sonraki düzeltmeler daha zor ve problemli olacaktır. Bu nedenle ameliyatın uygun merkezlerde yapılmasının büyük önemi vardır.

Kadının sosyal hayatı kabusa çeviren idrar kaçırma probleminden on – onbeş dakikalık bir cerrahi müdahaleyle kurtulmak mümkün. Dışardan görünmeyen ve sadece 1 cm olan bir kesiyle ameliyatı yapıyoruz. Hastada herhangi bir iz kalmıyor ve hasta aynı gün evine gidebiliyor.

8 - İdrar kaçırma ameliyatları ne kadar başarılıdır ? Başarı oranlarını etkileyen en önemli neden nedir? Bu tedaviler hastanenizde yapılabiliyor mu ?

Başarı oranlarını olumsuz etkileyen en önemli neden hastanın daha önce ameliyat geçirmiş olmasıdır. Maalesef bazı etkisiz ameliyatlar halen yapılmaktadır ve hastalarımızın bir kısmını bu ameliyatları olan hastalar oluşturmaktadır.

Günümüzde geliştirilen hatta lokal anestezi ile de uygulanabilen ameliyatların başarı şansı %80-90'ları bulmaktadır.

İdrar kaçırma tedavilerinin tümü (Tıbbi ve Cerrahi) hastanemizde başarı ile yapılabilmektedir.

9 - İdrar kaçıran kadınların yapabileceği faydalı egzersizler var mı ? Hastalara ne gibi önerileriniz var ?

Kegel egzersizi dediğimiz egzersizler vardır. Bu eksersizler çok kolay ve herkesin her zaman her yerde yapabileceği eksersizlerdir. idrar yaparken birden idrarınızı durdurmak için kaslarınızı kasın. Bu hareket Kegel egzersizidir. Bunu hangi kasları kasmanız gerektiğini anlamak için yapın. Kegel eksersizini idrarınızı yaparken değil otururken, TV seyrederken, ütü yaparken vs. yapacaksınız. Kegel eksersizlerine günde 3 kez 25 kasma hareketini yaparak başlayın, her kastığınızda 3 saniye kadar bekleyin ve her hafta kasma sayınızı 25 er kez arttırın ve 200′e kadar çıkın. Bu şekilde uzun süre bu eksersizi yapabilirsiniz .

Kafein içeren yiyecek ve içecekler, alkollü içecekler, sigara, asitli içecekler ve baharatlı gıdalardan uzak durulmalı, mümkünse hiç tüketilmemelidir. Fazla sıkışmayı beklemeden idrara sık sık gidilmelidir. Mutlaka kilo verilmelidir.

10 - Gebelikte oluşan idrar kaçırma tedavi edilmeli midir ?

Gebelikte sıklıkla farkında olmadan istemsiz idrar kaçakları ortaya çıkabilir ama bu durum genellikle geçicidir ve doğumdan kısa süre sonra kaybolur. Öksürükle idrar kaçırma gebeliğin sonlarına doğru artar. Gebelikte idrar kaçıran hastalara çok fazla bir şey yapılmaz. Gebelik sırasında ne ameliyat ne de ilaç tedavisinin yeri yoktur.

11- İlaç tedavisi nedir ve ne kadar süre ile yapılır ?

İlaç tedavisi idrar torbasının istem dışı kasılmalarını önlemek ve idrar torbasının kapasitesini artırmak için yapılır. Genellikle 2-3 ay süre bu tedavi için yeterlidir.